Poznaj Pamukkale: białe tarasy wapienne, antyczny basen Kleopatry, ruiny Hierapolis, muzeum archeologiczne i lot balonem nad niezwykłym krajobrazem Turcji. Sprawdź, jak powstało to niezwykłe miejsce i co warto zobaczyć podczas zwiedzania. Podpowiadam również, jak zaplanować wizytę, aby spokojnie zobaczyć najważniejsze atrakcje Pamukkale i Hierapolis.
Tarasy wapienne Pamukkale, basen Kleopatry, lot balonem Pamukkale znajduje się w południowo zachodniej Turcji, w prowincji Denizli, około 20 km od miasta Denizli. To właśnie tutaj, wśród charakterystycznych białych trawertynów , gorących źródeł i ruin starożytnego miasta Hierapolis , znajduje się jedno z najbardziej niezwykłych miejsc w Turcji. Gdzieś głęboko w ziemi pod Pamukkale i starożytnym rzymskim miastem Hierapolis znajduje się ogromne źródło wody ogrzewanej przez lawę wulkaniczną.
Woda rozpuszcza czysty biały wapń nasyca się nim i przenosi go na powierzchnię ziemi, gdzie spływa po stromym zboczu chłodząc się na świeżym powietrzu. Wapń wytrąca się z wody, przywiera do gleby i tworzy białe „kaskady” wapnia zamrożone w kamieniu zwane „trawertynami ” (tarasami). Tak w telegraficznym skrócie można przedstawić to co widzimy na pierwszy rzut oka. Pamukkale w tłumaczeniu na polski znaczy „Bawełniany Zamek „, z daleka przypomina górę pokrytą watą lub bawełną i jest kolejnym z tureckich obiektów światowego dziedzictwa UNESCO oraz synonimem tureckiej turystyki. Źródła w klifie nad tarasami zapewniają bogate w minerały wody, które stworzyły piękny krajobraz skamieniałych wodospadów i tarasowych basenów. Historycznie „Termalne spa ” zostało zauważone już w II wieku p.n.e. przez królów Pergamonu .
Rozrosło się do małego miasta, następnie do dużej metropolii, a dziś można tu zobaczyć grecko rzymskie ruiny . Pamukkale jest popularnym miejscem turystycznym od około dwóch tysięcy lat. Głównym powodem, dla którego ludzie dzisiaj odwiedzają Pamukkale, jest zobaczenie tu białych wapiennych tarasów , które są naprawdę niesamowite. Tarasy te zajmują duży obszar o długości ok. 3 km . Choć tarasy są naturalne, to baseny są sztuczne i stworzone z myślą o turystach . Niestety dwa tysiące lat turystyki, a także wzrost turystyki masowej w latach 80 tych i 90 tych XX wieku , odcisnęły swoje piętno na tym miejscu.
Duże sekcje basenów nie wyglądają tak, jak na folderach, ponieważ wiele z nich często ma w sobie mało wody, a te otwarte dla publiczności są zatłoczone ludźmi. Dawniej wszystkie tarasy były wypełnione tą wodą, jednakże ludzie zaczęli ingerować i woda zamiast zasilać tarasy, zaczęła trafiać do hotelowych basenów. W tej chwili wszystko wróciło do normy, zauważono problem, Turcy robią wszystko aby miejsce to nie utraciło wsparcia UNESCO. Hotele wyburzono tarasy napełniono wodą , dzięki temu można znowu podziwiać piękno natury. Dla turystów zostawiono pewną „furtkę” można skorzystać z kąpieli w antycznym basenie Kleopatry , jednocześnie udostępniono niewielki obszar tarasów.
Kolejną atrakcją dostępną od niedawna jest lot balonem nad Pamukkale na wschód słońca . To coś, czego nie możesz przegapić. Lot trwa ok. 1 godziny . Balon unosi się na wysokości nawet 1000 metrów nad ziemią (wszystko zależy od wiatru i pogody). Niesamowite przeżycie dla każdego, niezależnie od wieku i tego, czy wcześniej latałeś balonem na ogrzane powietrze czy nie. Podczas lotu przelecimy nad słynnymi białymi trawertynami Pamukkale , ruinami starożytnego Hierapolis oraz nad miasteczkiem Denizli .
Ciekawostka: Turcy posiadają wyjątkową rasę kotów „Van” która wzbudza ogromne zainteresowanie z powodu swojego upodobania do pływania. Kot pochodzi znad jeziora Van we wschodniej części Turcji, a dokładnie z rejonu Anatolii.
Hierapolis, Amfiteatr
Nad Pamukkale znajduje się starożytne miasto Hierapolis, to największe antyczne ruiny Anatolii . Mieszczą setki grobowców i sarkofagów wszystkie ograbione zanim przybyli archeolodzy. Położone jest 18 km na północ od prowincji Denizli , było jednym z królestw Pergamonu. Powstało w II wieku p.n.e. i przyjęło nazwę Hierapolis od Hiery, żony Telefosa, legendarnego założyciela Pergamonu. Ze względu na to, że miasto znajdowało się w strefie trzęsienia ziemi, było nieustannie niszczone i odbudowywane przez trzęsienia ziemi.
Dzisiejsze budowle zostały zbudowane po wielkim trzęsieniu ziemi. Prowadzone badania archeologiczne ujawniły zarysy miasta początkowo na planie prostokąta. Miasto na dwie części dzieliła szeroka ulica, wzdłuż której zbudowano portyk. W czasach panowania Nerona obszar miasta został powiększony o dwa kolejne kwartały. Z tego okresu pochodzi też system kanalizacyjny. Wiele z budowli zniszczonych podczas trzęsienia ziemi w 60 roku zostało odbudowanych w okresie późniejszym.
W okresie wczesnochrześcijańskim niektóre z nich zostały zamienione na kościoły. Po podziale Cesarstwa rzymskiego w 395 roku przeszło pod panowanie Bizancjum. Za panowania Konstantyna Wielkiego było stolicą Frygii i ważnym ośrodkiem chrześcijaństwa. W tym czasie miasto otoczono murem obronnym. Czas wojny Bizancjum z Seldżukami (XI wiek ) oraz późniejsza ekspansja osadników na terenie Anatolii przyczyniła się do stopniowego upadku miasta. Rok 1354 to kres jego historii. Kolejne silne trzęsienie ziemi ponownie zniszczyło miasto, a jego mieszkańcy opuścili je na zawsze.
Obecny dalej swym wyglądem przypomina ruiny starego miasta . Na terenie ruin Hierapolis znaleźć można pozostałości po kilku chrześcijańskich kościołach, nekropolii z domami grzebalnymi, świątynię Apollona, ulice, bramy, domy . Na cmentarzu można rozpoznać grobowce gladiatorów . Najlepiej zachowany jest Amfiteatr robi największe wrażenie ze wszystkiego. Polecam jako obowiązkowy punkt zwiedzania i poznawania Turcji . Jeśli ktoś do Pamukkale wybiera się pierwszy raz, polecam zarezerwować na to miejsce cały dzień . Wejście do ruin jest wliczone w cenę biletu do Pamukkale.
Amfiteatr 2021 Amfiteatr 2010
Muzeum Archeologiczne w Hierapolis
Jeśli odwiedziłeś już ruiny Hierapolis , rzymski teatr i wapienne tarasy w Pamukkale , to czas na muzeum. Jest to kolejny przystanek dla każdego, kto interesuje się rzymską archeologią . Muzeum znajduje się w pobliżu Antycznego Basenu Kleopatry na szczycie trawertynów w Pamukkale w dawnych łaźniach rzymskich . Budynek dawnych łaźni został zaadaptowany na muzeum, które udostępniono zwiedzającym w 1984 roku . Prezentuje artefakty m.in. z pobliskiego stanowiska archeologicznego Hierapolis . Obejmuje również znaleziska ze starożytnych miast Lycos (Çürsusu), a takie Laodikeia, Colossai, Tripolis, Attuda . Ponadto ważną część muzeum stanowią znaleziska archeologiczne z Beycesultan Höyük , które prezentują eksponaty z epoki brązu. Muzeum, w którym eksponowanych jest wiele małych i dużych obiektów, składa się z trzech pomieszczeń . Sala rzeźb i sarkofagów, zobaczymy m.in. posągi, nagrobki, cokoły, filary i bożki . Kolejne sala prezentuje małe znaleziska. Tu zobaczymy gliniane kubki, kafle, narzędzia kuchenne i monety . W trzeciej sali prezentowane są znaleziska teatralne .
Muzeum jest obecnie otwarte codziennie , a według aktualnych informacji tureckiego Ministerstwa Kultury w okresie letnim można je zwiedzać w godzinach 08:00–20:00 . Wstęp do Muzeum Archeologicznego Hierapolis jest bezpłatny, także dla zagranicznych turystów. Warto więc połączyć jego zwiedzanie z całym kompleksem Pamukkale i Hierapolis, ponieważ znajduje się ono na terenie stanowiska archeologicznego i pozwala zobaczyć z bliska część znalezisk, które podczas spaceru po rozległych ruinach można łatwo przeoczyć.
Budynek muzeum Budynek muzeum Park przy muzeum Park przy muzeum
Warto wiedzieć
W Turcji należy pamiętać o szczególnym szacunku, jakim otaczany jest Mustafa Kemal Atatürk , pierwszy prezydent Republiki Tureckiej. Jego pomniki, portrety i wizerunki można spotkać w wielu miejscach w kraju. Obowiązuje również ustawa nr 5816 dotycząca przestępstw przeciwko Atatürkowi , która przewiduje kary między innymi za publiczne znieważanie jego pamięci.
Zwiedzając meczet, należy przestrzegać kilku podstawowych zasad. Trzeba mieć odpowiedni strój – zakryte ramiona i nogi, a kobiety powinny również zakryć włosy. W wielu meczetach można na miejscu bezpłatnie skorzystać z odpowiednich okryć. Przed wejściem do części modlitewnej zdejmuje się buty , które można pozostawić w przeznaczonym do tego miejscu albo zabrać ze sobą.Turcja jest państwem świeckim , co zostało zapisane w konstytucji. Jednocześnie większość mieszkańców kraju deklaruje przynależność do islamu. Według danych przytaczanych przez Departament Stanu USA tureckie władze szacują udział muzułmanów w populacji na około 99% , choć badania społeczne pokazują bardziej zróżnicowany obraz religijności mieszkańców.Antiochia , dzisiejszy Antakya, odegrała bardzo ważną rolę w początkach chrześcijaństwa. Według tradycji Apostoł Piotr był pierwszym biskupem Antiochii , a właśnie tutaj uczniów Chrystusa po raz pierwszy nazwano chrześcijanami.Przed fotografowaniem osób należy zachować ostrożność i szacunek , szczególnie jeśli chodzi o kobiety, które nie życzą sobie zdjęć. Najlepiej zawsze zapytać o zgodę, zamiast fotografować kogoś z ukrycia czy z bliskiej odległości. Dotyczy to również fotografowania mieszkańców wsi, bazarów czy miejsc kultu.Kobiety w Turcji otrzymały pełne prawa wyborcze w 1934 roku. 5 grudnia 1934 roku przyznano kobietom prawo do wybierania i bycia wybieranymi do parlamentu, a pierwszy raz w wyborach parlamentarnych skorzystały z tych praw w 1935 roku.Rakı jest jednym z najbardziej charakterystycznych tureckich alkoholi. To bezbarwny, anyżowy napój alkoholowy produkowany z destylatu winogronowego, który podczas dodawania wody przybiera charakterystyczną mlecznobiałą barwę. Z tego powodu nazywany jest również „mlekiem lwa” (Aslan Sütü) . Rakı jest dwukrotnie destylowane i zgodnie z turecką definicją zawiera co najmniej 40% alkoholu .Często można spotkać informację, że Imperium Osmańskie jako jedyne państwo nie uznało rozbiorów Polski . To popularne stwierdzenie, ale wymaga ostrożności, ponieważ kwestia stosunków osmańsko-polskich po rozbiorach była bardziej złożona. Imperium Osmańskie rzeczywiście nie uznało formalnie rozbiorów Rzeczypospolitej , a tradycja dyplomatyczna często podkreśla, że podczas oficjalnych ceremonii nadal utrzymywano polską reprezentację dyplomatyczną.
Wiele ważnych wydarzeń związanych z początkami chrześcijaństwa miało miejsce na terenie dzisiejszej Turcji. W Anatolii działali między innymi apostołowie Piotr i Paweł , a region ten był jednym z najważniejszych obszarów rozwoju pierwszych wspólnot chrześcijańskich. Szczególne znaczenie miały Antiochia, Efez oraz miasta związane z działalnością św. Pawła.Od 1959 roku uwagę badaczy i poszukiwaczy Arki Noego przyciąga formacja Durupınar w pobliżu góry Ararat we wschodniej Turcji. Ma ona charakterystyczny, przypominający łódź kształt i długość około 157 metrów . W 2026 roku rozpoczęto tam oficjalnie zatwierdzone badania geologiczne i archeologiczne, prowadzone między innymi z wykorzystaniem metod geofizycznych. Badacze analizują znajdujące się pod powierzchnią struktury, jednak nie ma obecnie naukowego potwierdzenia, że jest to Arka Noego . Sama formacja od dziesięcioleci jest przedmiotem sporów i badań, dlatego warto traktować informacje o jej rzekomym odkryciu jako hipotezę, a nie potwierdzony fakt.
Czas przelotu z Polski do Antalyi wynosi około 3 godzin , w zależności od miejsca wylotu i warunków lotu.Obywatele Polski podróżujący do Turcji w celach turystycznych lub tranzytowych nie potrzebują wizy. Mogą przebywać w Turcji bez wizy przez 90 dni w okresie 180 dni . Do przekroczenia granicy można użyć ważnego dowodu osobistego lub paszportu.W Turcji obowiązuje czas o 1 godzinę późniejszy niż w Polsce. Zegarki przestawiamy więc o godzinę do przodu.Walutą Turcji jest lira turecka (TRY). Pieniądze możemy wymienić w kantorach, a gotówkę wypłacimy również z bankomatów. Najlepiej korzystać z bankomatów znajdujących się przy bankach. W wielu miejscach można również płacić kartą , choć na bazarach i w mniejszych sklepach przydatna będzie gotówka.Połączenia telefoniczne i korzystanie z internetu z polskiego numeru mogą być kosztowne. Dobrym rozwiązaniem jest zakup karty eSIM Airalo , dzięki której możemy korzystać z internetu w Turcji bez konieczności korzystania z drogiego roamingu. Więcej na ten temat opisałem w osobnym artykule: Karta eSIM od Airalo – jak zapewnić sobie Internet poza UE za niewielkie pieniądze Napiwki są w Turcji przyjęte, szczególnie w restauracjach, hotelach i podczas korzystania z usług turystycznych. Zwyczajowo możemy zostawić około 5-10% wartości rachunku , jeżeli jesteśmy zadowoleni z obsługi.Przy odwiedzaniu meczetów należy pamiętać o odpowiednim stroju. Kobiety powinny mieć zakryte ramiona i kolana, a w niektórych miejscach konieczne będzie również zakrycie włosów. Warto również zachowywać się z szacunkiem w miejscach kultu i stosować do obowiązujących na miejscu zasad.Na tureckich bazarach i w wielu sklepach można się targować , szczególnie przy zakupie pamiątek, odzieży, wyrobów skórzanych czy innych produktów, przy których nie ma wyraźnie ustalonej ceny. Nie ma jednak jednej zasady mówiącej, że cenę zawsze należy obniżyć o konkretny procent wszystko zależy od miejsca, produktu i sprzedawcy.Wodę najlepiej kupować w oryginalnie zamkniętych butelkach , szczególnie podczas wycieczek i w mniej turystycznych miejscach. W upalne dni warto mieć ją zawsze przy sobie.Alkohol jest w Turcji legalnie dostępny , między innymi w sklepach i marketach, choć jego sprzedaż podlega ograniczeniom. W przypadku zakupu warto sprawdzić aktualne godziny sprzedaży obowiązujące w danym miejscu.
