Szukasz miejsca, w którym odpoczniesz od zatłoczonych uliczek Taorminy i odkryjesz nieco inną stronę tego sycylijskiego miasta? Ogrody Villa Comunale to miejsce, które warto odwiedzić podczas spaceru. Ich historia kryje opowieść o niezwykłej kobiecie, Lady Florence Trevelyan, brytyjskiej arystokratce, która porzuciła Anglię i związała swoje życie z Sycylią. Kim była i co sprawiło, że właśnie tutaj postanowiła stworzyć swój ogród? Zapraszam na spacer po Villa Comunale, podczas którego poznasz historię tego miejsca i jego niezwykłej fundatorki.
Taormina, co to za miasto? Taormina to niewielkie miasteczko położone na wschodnim wybrzeżu Sycylii , w prowincji Messyna . Zamieszkuje je około 10 tysięcy osób, jednak w sezonie turystycznym liczba odwiedzających wielokrotnie przewyższa liczbę stałych mieszkańców. Miasto leży na zboczu Monte Tauro , kilkaset metrów nad poziomem Morza Jońskiego. Takie położenie sprawia, że z wielu ulic, tarasów widokowych i ogrodu można podziwiać rozległą panoramę wybrzeża, błękitne wody morza, a przy dobrej pogodzie również Etnę.
Taormina należy do najbardziej rozpoznawalnych miejsc na Sycylii i od lat przyciąga turystów z całego świata. Wąskie uliczki, zabytkowe budynki, niewielkie place i liczne punkty widokowe tworzą charakterystyczny klimat tego miasta. Latem bywa tu naprawdę tłoczno, szczególnie w okolicach głównej ulicy Corso Umberto I oraz przy najsłynniejszych atrakcjach. Taormina jest również miejscem ważnych wydarzeń międzynarodowych. W 2017 roku odbył się tutaj szczyt G7, podczas którego spotkali się przywódcy największych światowych gospodarek.
Jak dojechać do Taorminy? Do Taorminy można dotrzeć samochodem, pociągiem, autobusem albo wycieczką zorganizowaną. Wybór środka transportu zależy przede wszystkim od miejsca rozpoczęcia podróży. Jadąc samochodem z Katanii, należy kierować się autostradą A18 w stronę Messyny, a następnie zjechać w rejonie Giardini Naxos i kontynuować drogę pod górę do Taorminy. Podróżujący od strony Messyny korzystają z odpowiedniego zjazdu na Taorminę. Trzeba jednak pamiętać, że historyczne centrum miasta jest objęte ograniczeniami ruchu i nie można swobodnie wjechać tam samochodem . Najlepiej pozostawić pojazd na jednym z parkingów położonych przy centrum, a dalsze zwiedzanie odbyć pieszo.
Innym rozwiązaniem jest podróż pociągiem do stacji Taormina-Giardini Naxos. Dworzec znajduje się na dole, w pobliżu morza, około 1,6 km od miasta położonego na wzgórzu. Pociąg z Katanii jedzie zazwyczaj około 45-50 minut, zależnie od połączenia. Po przyjeździe trzeba jeszcze dostać się do centrum. Można skorzystać z autobusu jadącego pod górę lub taksówki. Orientacyjny koszt autobusu wynosi około 2 euro, a taksówki około 15 euro (2026r.), jednak ceny mogą się zmieniać.
Do Taorminy kursują również autobusy, między innymi z Katanii. Przejazd obsługiwany przez przewoźnika trwa zwykle około godziny do półtorej. To wygodna opcja dla osób, które nie chcą prowadzić samochodu ani korzystać z przesiadek kolejowych. Dworzec autobusowy w Taorminie znajduje się przy Via Pirandello, niedaleko Porta Messina , a więc już na wysokości miasta. Dzięki temu po przyjeździe można rozpocząć zwiedzanie bez konieczności wspinania się od stacji kolejowej położonej nad morzem.
Trochę historii miasta Historia Taorminy sięga starożytności i jest związana z grecką kolonizacją Sycylii. W pobliżu znajdowało się Naxos, uznawane za pierwszą grecką kolonię na wyspie. Po jego zniszczeniu w 403 roku p.n.e. część mieszkańców przeniosła się na pobliskie wzgórze, gdzie powstało Tauromenion , poprzednik dzisiejszej Taorminy.
Przez kolejne stulecia miasto znajdowało się pod panowaniem Greków, Rzymian, Bizantyjczyków, Arabów i Normanów. Każda z tych kultur pozostawiła ślady swojej obecności, które wpłynęły na historię i charakter Taorminy.
Większą popularność wśród zagranicznych gości miasto zdobyło w XVIII i XIX wieku, kiedy stało się przystankiem na trasie Grand Tour , czyli podróży po Europie odbywanych przez zamożnych i wykształconych mieszkańców. Przyjeżdżali tu artyści, pisarze i podróżnicy, a z czasem Taormina stała się modnym miejscem wypoczynku. Z miastem związała swoje życie również brytyjska arystokratka Florence Trevelyan , której zawdzięczamy powstanie jednego z najbardziej charakterystycznych ogrodów Taorminy, czyli Villa Comunale.
To tylko najważniejsze wydarzenia z dziejów miasta. Więcej o historii Taorminy, jej burzliwych losach i przemianach na przestrzeni wieków przeczytasz w osobnym artykule, który znajdziesz tutaj: Taormina – co zobaczysz w sycylijskim mieście zawieszonym na skale.
Trochę historia ogrodu Historia Villa Comunale jest nierozerwalnie związana z postacią Florence Trevelyan , brytyjskiej arystokratki, która osiadła w Taorminie w 1884 roku. Była osobą niezależną, interesowała się przyrodą i botaniką, a po przyjeździe na Sycylię postanowiła związać swoje życie z tym niewielkim miastem. Z czasem zajęła się tworzeniem własnego ogrodu na stromym terenie położonym nad morzem. Dzięki swojej pasji i zaangażowaniu przekształciła go w miejsce łączące angielski styl ogrodowy z roślinnością charakterystyczną dla klimatu śródziemnomorskiego .
Trevelyan sprowadzała rośliny z różnych części świata, a jej zainteresowania obejmowały nie tylko botanikę, lecz także ornitologię, czyli naukę o ptakach. Ta pasja znalazła odzwierciedlenie w niewielkich budowlach wzniesionych na terenie posiadłości. Są to tak zwane wiktoriańskie follies , czyli dekoracyjne pawilony i konstrukcje , które nie muszą pełnić typowej funkcji użytkowej, lecz urozmaicają przestrzeń. Niektóre z nich wiąże się z obserwacją ptaków, a ich nietypowe formy do dziś są charakterystycznym elementem Villa Comunale.
Florence Trevelyan zmarła w 1907 roku . Informacje dotyczące późniejszych losów jej posiadłości różnią się w poszczególnych opracowaniach. Według niektórych źródeł trafiła ona w ręce krewnych jej męża, inne podają, że została przekazana miastu z zastrzeżeniem, iż teren nie może zostać zabudowany. Wiadomo natomiast, że na początku lat dwudziestych XX wieku ogród przeszedł pod zarząd gminy Taormina i został udostępniony mieszkańcom oraz odwiedzającym. Oficjalna nazwa parku to Parco Duca di Cesarò , jednak w powszechnym użyciu nadal funkcjonują określenia Villa Comunale i Parco Trevelyan.
Planując wizytę w Villa Comunale, warto uwzględnić sytuację z początku 2026 roku , kiedy silna wichura spowodowała poważne uszkodzenia na terenie parku. Przewróciły się drzewa, a wartość strat oszacowano na co najmniej 500 tysięcy euro . Ze względów bezpieczeństwa park udostępniono częściowo, a niektóre fragmenty, w tym wybrane wieżyczki i wejście od strony Via Diodoro, zostały czasowo wyłączone z użytkowania.
W marcu rozpoczęto prace mające zabezpieczyć teren i umożliwić jego dalsze użytkowanie. Nie mam jednak potwierdzenia, jaki jest obecnie stan wszystkich części parku ani czy wszystkie zostały już ponownie udostępnione. Dlatego przed wyjazdem najlepiej sprawdzić najnowsze komunikaty na oficjalnej stronie gminy Taormina. Dzięki temu można uniknąć sytuacji, w której część alejek lub charakterystycznych pawilonów okaże się niedostępna.
Villa Comunale, czyli Ogród Miejski w Taorminie Villa Comunale leży przy ulicy Via Bagnoli Croce , kilkaset metrów od historycznego centrum. Do ogrodu można dojść pieszo podczas zwiedzania miasta, dlatego nie trzeba planować osobnego dojazdu ani szukać dodatkowego parkingu, jeśli wcześniej zostawiliśmy samochód na jednym z parkingów obsługujących centrum. Wystarczy odejść od ruchliwego Corso Umberto I i skierować się w stronę ogrodu, aby znaleźć się w otoczeniu zieleni, z dala od największego turystycznego zgiełku. Park zajmuje około 3 hektarów i rozciąga się na pochyłym terenie, dzięki czemu z wielu miejsc można podziwiać Zatokę Naxos, Morze Jońskie oraz Etnę.
Ogród wyróżnia się nie tylko położeniem, ale również swoim wyglądem. Można tu zobaczyć palmy, magnolie, hibiskusy, kaktusy oraz liczne gatunki egzotycznych i rzadkich roślin . Pomiędzy drzewami i krzewami wiją się alejki, które prowadzą do zacisznych zakątków, niewielkich placyków i miejsc z widokiem na sycylijskie wybrzeże. Warto zwrócić uwagę na charakterystyczne budowle o nietypowych kształtach, przypominające małe pagody, wieżyczki i ozdobne pawilony. Nazywane są Victorian follies i stanowią jeden z najbardziej rozpoznawalnych elementów tego ogrodu. Zostały wzniesione na życzenie Florence Trevelyan, która interesowała się między innymi obserwacją ptaków.
Spacerując alejkami, można natrafić również na pomnik upamiętniający poległych w wojnach oraz naturalny teatr zieleni, znany jako Teatro di Verzura . Warto nie ograniczać się do przejścia główną ścieżką, lecz zajrzeć w boczne alejki i zatrzymać się przy ozdobnych wieżyczkach. To właśnie tam można dostrzec detale, które sprawiają, że Villa Comunale jest tak odmienna od typowych ogrodów publicznych.
Villa Comunale to dobre miejsce na chwilę wytchnienia podczas zwiedzania Taorminy. Można tu usiąść na ławce, odpocząć w cieniu drzew i spojrzeć na wybrzeże z nieco innej perspektywy. Warto jednak pamiętać, że w 2026 roku ogród został uszkodzony przez silne wichury, a część jego terenu okresowo wyłączano z użytkowania. Przed wizytą warto sprawdzić aktualne komunikaty miasta , ponieważ dostępność poszczególnych alejek i atrakcji może się zmieniać.
Lady Florence Trevelyan – Angielka, która pokochała Taorminę
Florence Trevelyan (1852-1907) była brytyjską arystokratką, miłośniczką ogrodów i przyrody, której życie potoczyło się w niezwykły sposób. Po śmierci matki w 1877 roku odziedziczyła rodzinną posiadłość w Anglii. Zamiast jednak osiąść tam na stałe, wyruszyła z kuzynką w długą podróż po Europie i Afryce Północnej. Podczas swoich wędrówek odwiedziła również Sycylię i w 1881 roku po raz pierwszy trafiła do Taorminy .
Dlaczego zdecydowała się opuścić Anglię? Według popularnej opowieści Florence miała romans z księciem Edwardem , synem królowej Wiktorii i przyszłym królem Edwardem VII, który był już żonaty. Rzekomy skandal miał doprowadzić do jej wyjazdu z kraju. Ta historia nie jest jednak w pełni potwierdzona i opiera się przede wszystkim na późniejszych relacjach. Wiadomo natomiast, że po kilkuletnich podróżach Florence osiadła na stałe w Taorminie w 1884 roku . Miasto, jego łagodny klimat, śródziemnomorska przyroda i wspaniałe widoki najwyraźniej skradły jej serce.
Początkowo zamieszkała w hotelu Timeo, zabierając ze sobą pięć psów. Była wielką miłośniczką zwierząt, a szczególne miejsce w jej życiu zajmowały również rośliny i ptaki. W 1890 roku poślubiła Salvatore Cacciolę , miejscowego lekarza i późniejszego burmistrza Taorminy. Wspólnie kupowali kolejne działki, a Florence zaczęła tworzyć ogród w stylu angielskim, który nazwała Hallington Siculo . Nazwa nawiązywała do jej rodzinnej posiadłości w Anglii.
Ogród wyróżniał się nie tylko bogatą roślinnością, ale także niezwykłymi budowlami o fantazyjnych kształtach. Powstały tam niewielkie pawilony i wieżyczki, które służyły między innymi do obserwowania ptaków i odpoczynku. Po śmierci Florence ogród przeszedł pod opiekę miasta i jest dziś znany jako Villa Comunale, czyli Ogród Miejski w Taorminie .
Florence kupiła również niewielką skalistą wyspę u wybrzeży miasta, znaną obecnie jako Isola Bella . Założyła na niej ogród i stworzyła własną zieloną oazę. Jej przywiązanie do przyrody nie ograniczało się do sadzenia roślin. Dbała o ptaki i zwierzęta, a także starała się chronić cenne tereny. Isola Bella, która po latach została objęta ochroną, jest dziś jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc w okolicy Taorminy.
Jej życie nie było jednak pozbawione tragedii. W 1891 roku podczas porodu zmarło jej jedyne dziecko. Florence zmarła w Taorminie w 1907 roku, pozostawiając po sobie ogrody i miejsca, które do dziś przypominają o jej pasji oraz niezwykłej historii. Pamięć o Florence jest wciąż obecna w mieście. W Villa Comunale znajduje się jej brązowe popiersie na postumencie , podarowane Taorminie w 1976 roku przez miejscowy klub Rotary. Upamiętnia ono zasługi Angielki dla miasta i jej zamiłowanie do przyrody. Spacerując po ogrodzie, warto poszukać tego pomnika i przyjrzeć się niezwykłym pawilonom ukrytym wśród zieleni. Z Florence związane jest również mauzoleum na Monte Venere, w okolicy Castelmoli , gdzie zgodnie ze swoją wolą została pochowana po śmierci w 1907 roku. To miejsce znajduje się poza centrum Taorminy.
Dziś, odwiedzając Villa Comunale lub Isola Bella, można zobaczyć ślady jej pasji i lepiej zrozumieć, dlaczego Taormina stała się dla niej tak ważna. Florence Trevelyan przybyła na Sycylię z daleka, ale właśnie tutaj stworzyła swój dom i pozostawiła po sobie miejsca, które do dziś są częścią historii miasta.
Co jeszcze warto zobaczyć w Taorminie? To jednak nie wszystko! Taormina kryje znacznie więcej atrakcji, niż można zobaczyć podczas krótkiego spaceru po ogrodach. Warto poświęcić trochę czasu na poznanie jej zabytków, urokliwych uliczek i punktów widokowych.
Chcesz dowiedzieć się, co jeszcze warto zobaczyć i jak najlepiej zaplanować zwiedzanie? Zajrzyj do mojego osobnego artykułu, w którym opisuję najciekawsze atrakcje Taorminy i przedstawiam trasę spaceru po mieście.
Kliknij tutaj i odkryj najciekawsze atrakcje Taorminy!
Wśród najważniejszych miejsc znajduje się Teatro Grecki , czyli starożytny teatr będący jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli miasta. Warto również przespacerować się główną ulicą Corso Umberto , zajrzeć na Piazza Vittorio Emanuele II , zobaczyć kościół Santa Caterina d’Alessandria oraz rzymski Odeon . Na trasie nie powinno zabraknąć także Palazzo Corvaja i Piazza IX Aprile z pięknym tarasem widokowym. Warto odwiedzić również kościół Santa Domenica , zajrzeć na punkt widokowy przy Via Roma , a następnie dotrzeć na Piazza Duomo z katedrą San Nicolò . Spacer można uzupełnić o zobaczenie historycznej bramy Porta Messina oraz pozostałości rzymskich łaźni, znanych jako Thermae Romanae .
