Odkryj Jerozolimę, Betlejem i Morze Martwe: poznaj święte miejsca trzech religii, historię Izraela, praktyczne wskazówki i wrażenia z tej podróży. Zobacz, jak wyglądały nasze odwiedziny na Górze Oliwnej, Via Dolorosa, Ścianie Płaczu i w Bazylice Narodzenia Pańskiego oraz co zobaczyliśmy podczas krótkiej, ale intensywnej wycieczki. Na koniec zobacz jak wygląda Morze Martwe i wykąp się w jego niezwykle słonych wodach.
Na Świętej Ziemi – Jerozolima Wycieczkę zaczynamy o godzinie 3.00 w nocy wyjazdem z hotelu do Taby w Egipcie , gdzie przechodzimy odprawę graniczną z Izraelem . Procedura jak na lotnisku przy wylocie, należy wypełnić karty wyjazdowe z Egiptu . Według mnie najbardziej restrykcyjna granica jaką przechodziłem . 5 kontroli w każdej sprawdzają i pytają co innego.
Ale nie dziwię się czytając historię Izraela rozumiem dlaczego tak jest. Po odprawie przejazd do Jerozolimy , zwiedzanie świętego miasta trzech wielkich religii a w niej: Góra Oliwna, Stara Jerozolima, Bazylika Grobu Pańskiego, Grób Pański, Golgota, Grób Dawida, Droga Krzyżowa, Ściana Płaczu . Po zwiedzaniu Jerozolimy przejazd do Autonomii Palestyńskiej w Betlejem : Bazylika Narodzenia Pańskiego, Grota Narodzenia . W drodze powrotnej zatrzymaliśmy się nad Morzem Martwym , naturalnym SPA i najniżej położonym miejscu na ziemi . Oczywiście kąpiel – niezapomniana przygoda .
Jerozolima
Jerozolima – największe miasto Izraela, siedziba władz państwowych i jedno z najbardziej niezwykłych miejsc, jakie można odwiedzić. Miasto Boga i ludzi, pełne historii, zagadek i tajemnic. Święte Miasto, zwane przez jego żydowskich mieszkańców „Jeruszalaim” , a przez arabskich „Al-Kuds” , przez tysiące lat było świadkiem wydarzeń, które na zawsze zmieniły historię świata.
Jerozolima była wielokrotnie zdobywana, niszczona i odbudowywana , a jej burzliwe dzieje odcisnęły swoje piętno na każdym zakątku miasta. To właśnie tutaj spotykają się trzy wielkie religie – judaizm, chrześcijaństwo i islam . Nic więc dziwnego, że Jerozolima od wieków przyciąga pielgrzymów i podróżników z całego świata.
Stare Miasto Jerozolimy Najbardziej niezwykłą częścią Jerozolimy jest oczywiście Stare Miasto , otoczone potężnymi murami obronnymi. Znajduje się tutaj ogromne nagromadzenie zabytków i miejsc świętych. Stare Miasto podzielone jest na cztery dzielnice: muzułmańską, chrześcijańską, żydowską i ormiańską . UNESCO podkreśla wyjątkową wartość tego obszaru, obejmującego setki zabytków związanych z trzema wielkimi religiami.
To właśnie tutaj znajdują się miejsca, które dla milionów ludzi na całym świecie mają szczególne znaczenie: Bazylika Grobu Pańskiego, Golgota, Grób Pański, Droga Krzyżowa czy Ściana Płaczu . Każda uliczka, każdy zaułek i każda brama Starego Miasta ma swoją historię.
Około 3 tys. lat temu król Dawid uczynił Jerozolimę swoją stolicą. Od tego czasu miasto stało się jednym z najważniejszych miejsc żydowskiej historii i tradycji. Późniejsze wydarzenia sprawiły natomiast, że jego znaczenie zaczęło wykraczać daleko poza judaizm. Dziś Jerozolima jest jednym z najważniejszych miejsc pielgrzymkowych zarówno dla Żydów, chrześcijan, jak i muzułmanów .
Widok z Góry Oliwnej
Status Jerozolimy Jerozolima ma również wyjątkowo skomplikowany status polityczny i międzynarodowy . Izrael uważa Jerozolimę za swoją stolicę i sprawuje kontrolę nad całym miastem. W izraelskim systemie państwowym właśnie tutaj znajdują się najważniejsze instytucje państwowe, między innymi Kneset, Sąd Najwyższy oraz siedziby najważniejszych władz .
Jednocześnie status Jerozolimy, a szczególnie Jerozolimy Wschodniej, pozostaje przedmiotem sporu międzynarodowego . Organizacja Narodów Zjednoczonych nie uznaje izraelskiej aneksji Jerozolimy Wschodniej i traktuje ją jako część terytorium palestyńskiego okupowanego od 1967 roku. ONZ podkreśla również, że o ostatecznym statusie miasta powinno zdecydować rozwiązanie wynegocjowane przez strony konfliktu.
Historia współczesnego podziału miasta sięga 1948 roku , kiedy po wojnie Jerozolima została faktycznie podzielona pomiędzy Izrael i Jordanię. W 1967 roku, podczas wojny sześciodniowej, Izrael przejął kontrolę nad Jerozolimą Wschodnią , a później włączył ją do swojego systemu administracyjnego. Ten krok nie został jednak uznany przez większość społeczności międzynarodowej.
I właśnie dlatego Jerozolima jest miastem tak niezwykłym, ale jednocześnie tak trudnym do jednoznacznego opisania . Z jednej strony jest to miejsce o ogromnym znaczeniu religijnym i historycznym, z drugiej – miasto, którego współczesna historia wciąż pozostaje związana z jednym z najbardziej skomplikowanych konfliktów na świecie.
Dla mnie jednak najważniejsze było to, że mogłem zobaczyć na własne oczy miejsca znane wcześniej przede wszystkim z historii, Biblii i fotografii . Jerozolima to nie jest zwykłe miasto, które można po prostu zwiedzić i odhaczyć kolejne zabytki. To miejsce, które trzeba przejść, zobaczyć i choć trochę poczuć jego niezwykłą atmosferę.
Widok na autonomię Palestyńską
Ciekawostka: Po ukończeniu szkoły średniej kobiety idą do wojska obowiązkowo na 2 lat, mężczyźni na 3. Praktycznie nie ma możliwości odroczenia służby.
Co wiem o Izraelu
Izrael jest dla Żydów kolebką istnienia. To miejsce związane z najważniejszymi wydarzeniami długiej historii narodu , z której dwa tysiące lat opisano w Biblii. Na tej ziemi formowała się jego kulturowa, religijna i narodowa tożsamość . Łączność z Krajem została utrzymana przez stulecia, nawet wtedy, gdy większość narodu musiała udać się na wygnanie. W ciągu wieków rozproszeni Żydzi nigdy nie zapomnieli o swojej więzi z Ziemią. Dzięki założeniu Państwa Izrael w roku 1948 Żydzi odzyskali utraconą 2000 lat wcześniej możliwość samostanowienia.
Czasy biblijne Początki udokumentowanej historii Żydów sięgają 4000 lat wstecz (ok. 1700 p.n.e.) i dotyczą Abrahama, jego syna Izaaka i wnuka Jakuba. Dokumenty pochodzące z okresu 2000-1500 lat p.n.e. odkryte w Mezopotamii potwierdzają opisy wędrownego trybu życia plemion, które można znaleźć w Biblii. Kiedy w Ziemi Kanaan zapanował głód, Jakub i jego 12 synów wraz z rodzinami osiedlili się w Egipcie, gdzie ich potomkowie zostali sprowadzeni do roli niewolników i zmuszeni do pracy.
Po czterystu latach zniewolenia Izraelici zostali wyzwoleni przez Mojżesza. Podczas czterdziestoletniej tułaczki na pustyni Synaj Żydzi otrzymali pięcioksiąg zawierający 10 przykazań , stanowiący podstawę ich monoteistycznej wiary. Ucieczka z Egiptu (ok. 1300 p.n.e.) pozostawiła trwałe piętno na narodowej pamięci Żydów i jest po dziś dzień symbolem wyzwolenia i wolności .
W ciągu kolejnych dwustu lat Izraelici podbili większość Ziemi Kanaan i zajęli się uprawą roli oraz rzemiosłem. Czasy względnego spokoju przeplatały się z okresami wojny.
Królestwo Izraela Panowanie pierwszego króla Saula (ok. 1020 p.n.e.) stanowiło pomost między luźną organizacją plemienną a monarchią utworzoną przez jego następcę Dawida. Królestwo Dawida (ok. 1004-965 p.n.e.) stało się ważną siłą w regionie. Dawid zjednoczył 12 plemion Izraela, ustanowił instytucję monarchii, a Jerozolimę zrobił stolicą .
Po Dawidzie tron objął jego syn Salomon (ok. 965-930 p.n.e.) , który jeszcze bardziej wzmocnił państwo. Dzięki sojuszom z okolicznymi władcami i politycznym małżeństwom Salomon zapewnił Izraelowi pokój. Wybudował wiele nowych miast, inne ufortyfikował i rozbudował. Ukoronowaniem jego osiągnięć była Świątynia w Jerozolimie , która stała się ośrodkiem religijnego i politycznego życia narodu.
Po śmierci Salomona (930 p.n.e.) bunt dziesięciu północnych plemion doprowadził do podziału państwa na Królestwo Izraela na północy i Królestwo Judy na południu .
W ciągu ponad dwustu lat istnienia Królestwa Izraela ze stolicą w Samarii rządziło nim 19 królów. Królestwo Judy przetrwało czterysta lat , a władzę w Jerozolimie sprawowało 19 kolejnych potomków króla Dawida. Ekspansja imperiów asyryjskiego i babilońskiego przyniosła kres najpierw Izraelowi, a po nim Judzie. Królestwo Izraela zostało podbite przez Asyryjczyków, a jego ludność wygnana i rozproszona. Ponad sto lat później król Babilonii Nabuchodonozor II zajął Królestwo Judy, burząc Jerozolimę i Świątynię oraz uprowadzając większość mieszkańców .
Historia Izraela jest długa i niezwykle ciekawa .
Współcześni mieszkańcy tego kraju pochodzą ze środowisk zróżnicowanych społecznie, etnicznie, religijnie i kulturowo. Przez stulecia Żydzi stworzyli wiele dużych wspólnot w różnych krajach. Czasami stawali się przedmiotem dotkliwej dyskryminacji, brutalnych pogromów i represji , byli również zmuszani do wyjazdu. Powstały pod koniec XIX wieku ruch syjonistyczny przetworzył zawartą w Biblii obietnicę powrotu z wygnania w styl życia, a Państwo Izrael przełożyło ją na język prawa.
Czasy nowożytne i syjonizm Syjonizm – ideologia odrodzenia narodowego Żydów i stworzenia własnego państwa na terenach starożytnego Izraela.
W XIX wieku średniowieczne zacofanie stopniowo ustępowało przed pierwszymi oznakami postępu. W wyniku tych przemian sytuacja zamieszkałych tu Żydów powoli się poprawiała. W połowie stulecia przeludnienie w murach Jerozolimy skłoniło Żydów do budowy pierwszego osiedla poza Starym Miastem (1860 r.), które wraz z kolejnymi siedmioma zbudowanymi w ciągu następnych 25 lat stanowiło zaczątek nowego miasta.
Około 1870 roku Żydzi stanowili znaczną część populacji Jerozolimy. Skupowali też ziemię uprawną w całym kraju, zakładając nowe rolnicze osady. Hebrajski odrodził się jako język użytkowy. Wszystko to przygotowało grunt dla ruchu syjonistycznego.
Dwie wielkie fale syjonistycznych Żydów z Europy Wschodniej przybyły do kraju pod koniec XIX i na początku XX wieku. Ci pionierzy, przekonani, że odrodzenie ojczyzny musi dokonać się poprzez uprawę ziemi, odzyskiwali nieużytki i budowali nowe osady. W chwili wybuchu pierwszej wojny światowej (1914 r.) w Ziemi Izraela mieszkało 85 000 Żydów , podczas gdy w początkach XVI wieku było ich zaledwie 5000.
W grudniu 1917 roku siły brytyjskie wkroczyły do Jerozolimy , kładąc kres czterem stuleciom ottomańskich rządów. Integralną częścią armii brytyjskiej był Legion Żydowski, złożony z trzech batalionów, w których służyło kilka tysięcy żydowskich ochotników.
Wpływy syjonizmu oraz brytyjskie poparcie dla syjonistycznych aspiracji w 1917 roku zaowocowały kolejnymi falami emigrantów między 1919 a 1939 rokiem. Każda kolejna grupa wnosiła wkład w inny aspekt życia rozwijającej się społeczności żydowskiej.
Widok na złotą kopułę meczetu AlAksa
Blisko 35 000 Żydów, w większości z Rosji , którzy tu przybyli, wywarło znaczący i długofalowy wpływ na charakter i organizację społeczeństwa. Następna fala, z lat 1924–1932, liczyła około 60 000 ludzi, głównie z Polski , i znacząco wzbogaciła życie miejskie. Ci imigranci osiedlili się głównie w Tel Awiwie, Hajfie i Jerozolimie .
Ostatnia przed drugą wojną światową wielka fala emigracji, licząca około 165 000 osób , ruszyła po dojściu Hitlera do władzy w Niemczech. Przybysze, wśród których było wielu uczonych i specjalistów, stanowili pierwszą dużą migrację z Europy Zachodniej i Środkowej.
Żydowskie odrodzenie narodowe i wysiłek zmierzający do odbudowy kraju spotkały się z silnym sprzeciwem ze strony arabskich nacjonalistów . Ich niezadowolenie przeradzało się w wybuchy przemocy, a żydowska ludność stawała się obiektem ataków. Przemoc dotyczyła palenia pól i lasów oraz sabotowania żydowskiego transportu.
Podjęte przez syjonistów próby dialogu z Arabami okazały się nieskuteczne. Brytyjczycy, uznając, że cele obu ruchów narodowych są sprzeczne , zdecydowali, że najlepszym rozwiązaniem będzie podział kraju na dwa państwa – żydowskie i arabskie.
Żydowscy przywódcy zaakceptowali ideę podziału i upoważnili władze Żydowskie do negocjowania z rządem brytyjskim szczegółów propozycji. Arabowie bezkompromisowo odrzucili plan podziału.
Liczne arabskie antyżydowskie zamieszki skłoniły Brytyjczyków do wprowadzenia w 1939 roku ograniczeń żydowskiej imigracji , co odebrało wielu europejskim Żydom możliwość ucieczki przed nazistowskimi prześladowaniami.
Holokaust Holokaust – Zagłada Żydów europejskich podczas II wojny światowej.
Podczas drugiej wojny światowej nazistowski reżim systematycznie wprowadzał w życie plan likwidacji żydowskiej społeczności w Europie , w wyniku czego zostało zamordowanych około 6 milionów Żydów , w tym około 1,5 miliona dzieci .
W miarę jak naziści okupowali kolejne kraje Europy, Żydzi poddawani byli nieludzkim prześladowaniom, torturom i upokorzeniom , stłamszeni w gettach, gdzie jakiekolwiek próby zbrojnego oporu prowadziły do zaostrzenia represji. Z gett byli transportowani do obozów, gdzie garstkę szczęśliwców kierowano do ciężkiej pracy, zaś większość rozstrzeliwano w masowych egzekucjach lub mordowano w komorach gazowych .
Niewielu zdołało uciec. Niektórzy zbiegli do innych krajów, część dołączyła do partyzantów, inni byli ukrywani przez nie-Żydów, którzy ryzykowali w ten sposób własnym życiem.
W rezultacie z zamieszkujących Europę około dziewięciu milionów Żydów przetrwała tylko jedna trzecia , wliczając w to tych, którzy wyjechali jeszcze przed wojną.
Po zakończeniu wojny arabski sprzeciw skłonił Brytyjczyków do wzmocnienia restrykcji dotyczących liczby Żydów, którym pozwolono przybywać i osiedlać się w Ziemi Izraela . Społeczność żydowska tajnymi i często niebezpiecznymi drogami sprowadziła do Izraela około 85 000 Żydów . Działo się to pomimo brytyjskiej blokady morskiej i patroli granicznych nastawionych na wyłapywanie uchodźców.
Ci, którzy zostali ujęci, byli przekazywani do obozów internowania na Cyprze lub zawracani do Europy .
Historia Państwa Izrael Niemożność pogodzenia sprzecznych oczekiwań społeczności żydowskiej i arabskiej skłoniła brytyjski rząd do przekazania w roku 1947 „kwestii palestyńskiej” do rozpatrzenia Zgromadzeniu ONZ . Powołano specjalny komitet, który miał naszkicować możliwe scenariusze przyszłości kraju. Zgromadzenie zagłosowało za przyjęciem rekomendacji komitetu, zakładającej podział kraju na dwa państwa – żydowskie i arabskie , z odrębnym statusem Jerozolimy. Społeczność żydowska przyjęła plan, arabska go odrzuciła.
Wkrótce po głosowaniu w ONZ rozpoczęły się walki między społecznościami żydowską i arabską . Celem arabskich ataków było między innymi zniweczenie postanowień rezolucji i zapobieżenie powstaniu państwa żydowskiego. Mimo początkowych porażek żydowskie siły samoobrony zdołały odeprzeć napastników i przejąć kontrolę nad znaczną częścią obszaru wyznaczonego dla państwa żydowskiego.
Gdy w maju 1948 roku wygasł brytyjski mandat , w Ziemi Izraela mieszkało około 650 000 Żydów , tworzących zorganizowaną społeczność z dobrze rozwiniętymi instytucjami politycznymi, społecznymi i gospodarczymi. Była to już ukształtowana wspólnota narodowa, posiadająca wiele cech przyszłego państwa.
14 maja 1948 roku powstało Państwo Izrael. Tego dnia David Ben-Gurion odczytał w Tel Awiwie deklarację niepodległości i wraz z członkami Rady Tymczasowej podpisał dokument proklamujący powstanie państwa.
W ciągu niecałej doby rozpoczęła się inwazja regularnych armii Egiptu, Jordanii, Syrii, Libanu i Iraku , zmuszając nowo powstały Izrael do obrony. W wojnie, określanej później jako wojna o niepodległość lub I wojna izraelsko-arabska , świeżo utworzone i słabo wyposażone Siły Obronne Izraela odparły napastników. Zaciekłe walki trwały z przerwami około 15 miesięcy i kosztowały życie ponad 6000 izraelskich obywateli .
Ciekawostka: Gwiazda Dawida, jeden z symboli narodu żydowskiego, inaczej tarcza Dawida, mająca chronić naród żydowski. Antysemita rysując gwiazdę Dawida na murze życzy Żydom ochrony!
W pierwszych miesiącach 1949 roku pod auspicjami ONZ odbywały się bezpośrednie rokowania pomiędzy Izraelem i poszczególnymi państwami arabskimi . Efektem rozmów były porozumienia o zawieszeniu broni z Egiptem, Jordanią, Libanem i Syrią.
Izrael uzyskał kontrolę nad Niziną Nadmorską, Galileą i pustynią Negew , Jordania – nad Judeą i Samarią (Zachodnim Brzegiem), zaś Strefa Gazy znalazła się pod zarządem Egiptu . Jerozolima została podzielona: Jordanii przypadła część wschodnia ze Starym Miastem, Izraelowi – dzielnice zachodnie.
Po zakończeniu wojny Izraelczycy skupili się na odbudowie państwa , o którego odzyskanie walczyli długo i z takim poświęceniem. 11 maja 1949 roku Izrael został przyjęty do Organizacji Narodów Zjednoczonych jako jej 59. państwo członkowskie.
Zgodnie z ideą „przygarniania wygnańców” , leżącą u podstaw izraelskiej polityki imigracyjnej, bramy państwa zostały szeroko otwarte. W 1950 roku uchwalono Ustawę o Powrocie , która ustanowiła prawo każdego Żyda do przyjazdu i osiedlenia się w Izraelu.
W ciągu pierwszych lat niepodległości do Izraela przybyły setki tysięcy osób , głównie ocalałych z Holokaustu oraz Żydów przybywających z krajów Europy i Bliskiego Wschodu. Do końca 1951 roku liczba imigrantów sięgnęła około 687 000 , powodując niemal podwojenie ludności kraju.
Zła sytuacja gospodarcza będąca skutkiem wojny o niepodległość i konieczności zaspokojenia potrzeb gwałtownie rosnącej populacji wymagała dyscypliny w kraju i pomocy finansowej z zagranicy . Dzięki pomocy Stanów Zjednoczonych, pożyczkom z amerykańskich banków, darowiznom żydowskiej diaspory i niemieckim reparacjom wojennym udało się zapewnić mieszkania, zmechanizować rolnictwo, stworzyć flotę handlową i własną linię lotniczą, rozpocząć wydobycie minerałów, rozwinąć przemysł oraz rozbudować sieci drogowe, telekomunikacyjne i energetyczne .
Rozwijała się również działalność kulturalna i artystyczna , łącząca wpływy Bliskiego Wschodu, Afryki Północnej i Zachodu. Żydzi napływający z różnych stron świata przywozili własne unikalne tradycje i elementy kultury krajów, w których mieszkali od pokoleń.
W ciągu zaledwie kilku lat nowo powstałe państwo musiało więc nie tylko poradzić sobie ze skutkami wojny , ale również stworzyć podstawy funkcjonowania gospodarki, infrastruktury i życia społecznego. Był to początek bardzo dynamicznego rozwoju Izraela.
Dziś Izrael jest jednym z najnowocześniejszych krajów i pisze swoją historię dalej. Jest jednocześnie krajem młodym i starym, niewielkim jeśli chodzi o terytorium, ale z aktywnym kulturalnie i wielobarwnym społeczeństwem . Cztery tysiące lat żydowskiego dziedzictwa, ponad sto lat syjonizmu oraz 78 lat istnienia współczesnego państwa złożyły się na stworzenie wyjątkowej kultury.
Izraelskie społeczeństwo to w dużym stopniu społeczeństwo imigracyjne , które dzięki niezwykłej kreatywności połączyło w jedno wiele różnych kulturowych i społecznych wpływów. Od powstania państwa do Izraela przybyło już ponad 3,5 miliona imigrantów z różnych części świata.
Państwo Izrael utrzymuje stosunki z większością krajów świata i posiada rozbudowaną sieć przedstawicielstw dyplomatycznych. Mając w pamięci stulecia prześladowań, doświadczenie Holokaustu oraz ciągnący się od dziesięcioleci konflikt arabsko-izraelski , polityka zagraniczna Izraela jest ukierunkowana na zapewnienie bezpieczeństwa państwa, rozwijanie stosunków międzynarodowych oraz wzmacnianie współpracy gospodarczej, politycznej i technologicznej z innymi krajami .
Dziś Izrael jest również państwem znanym z nowoczesnych technologii, rozwiniętej gospodarki, nauki i przedsiębiorczości . Jednocześnie pozostaje krajem, w którym obok siebie spotykają się różne tradycje, języki, religie i kultury.
Wiedza zaczerpnięta z książki „Izrael w faktach” (wersja skrócona) można ją otrzymać kontaktując się z ambasadą Izraela w Warszawie, lub na stronie www.israel.pl. Wspaniały przewodnik dla tych, którzy szukają informacjami na temat Izraela, ale również chcą poznać współczesne życie mieszkańców tego kraju.
Co warto zobaczyć Jerozolima i Betlejem to miejsca, w których właściwie na każdym kroku można natknąć się na ślady niezwykłej historii i religii. Góra Oliwna, Ogród Getsemani, Via Dolorosa, Ściana Płaczu czy Bazylika Grobu Pańskiego to tylko część miejsc, które odwiedziliśmy podczas naszej krótkiej wycieczki. Do tego Betlejem z Bazyliką Narodzenia Pańskiego , gdzie według tradycji narodził się Jezus. Jeśli jesteście ciekawi, co jeszcze zobaczyliśmy, jak wyglądała nasza trasa i jakie wrażenia zrobiły na nas te wyjątkowe miejsca, zapraszam do dalszej części wpisu.
Góra Oliwna Pierwszy punkt postoju wycieczki i wspaniały widok ze Wzgórza Oliwnego na całe Jeruzalem . Rosły na niej niegdyś liczne gaje oliwne. Z jej szczytu rozpościera się panorama na Stare Miasto Jerozolimy z charakterystyczną świątynią Kopułą na Skale .
Góra Oliwna to jedno z najważniejszych miejsc dla chrześcijan, gdyż właśnie tutaj, według tradycji chrześcijańskiej, nastąpiło Wniebowstąpienie Jezusa . Dziś znajdują się na niej liczne zabudowania, m.in. klasztory, kościół Pater Noster czy Kaplica Wniebowstąpienia .
Na południowo-zachodnim stoku Góry Oliwnej, na wschód od jerozolimskiego Starego Miasta, znajduje się cmentarz żydowski , znany również jako miejsce pochówku z czasów biblijnych. Leżą na nim znani rabini, przywódcy polityczni, artyści, prości ludzie i wielu pielgrzymów.
Ogród Getsemani Leży u stóp Góry Oliwnej. Ogrodem od 1666 roku opiekują się Franciszkanie. Sękate, ponad 1000-letnie drzewa oliwne , jako młode drzewka, mogły być świadkami przybycia tutaj Jezusa w towarzystwie uczniów, tej pamiętnej nocy tuż po Ostatniej Wieczerzy opisanej w Ewangeliach.
Czy rzeczywiście mają tyle lat i były świadkami wydarzeń sprzed 2000 lat? Tego oczywiście nie wiemy, ale zobaczyć je i na chwilę się tutaj zatrzymać z pewnością warto .
Bazylika Konania w Jeruzalem Nazywana również Kościołem Wszystkich Narodów , z racji tego, że jej budowę finansowało wiele narodów. Zbudowana w 1920 roku , na ruinach dawniej stojących tu świątyń, w miejscu, gdzie Jezus spędził ze swymi apostołami ostatnie godziny swego życia, zanim został pojmany i umarł na krzyżu.
Od podłogi po dach pokryta jest wspaniałymi, kolorowymi mozaikami , obrazującymi wydarzenia historyczne, które miały tu miejsce. W kościele znajduje się Skała Konania , na której Jezus miał się modlić.
Bazylika Narodzenia Pańskiego Tego miejsca chyba nie trzeba szczególnie zachwalać i polecać. To bardzo ważne miejsce kultu , szczególne dla każdego chrześcijanina, po prostu święte miejsce i jeden z obowiązkowych punktów podczas podróży do Ziemi Świętej.
Ogromne przeżycie, choć trzeba mocno się pilnować, aby nie dać się ponieść szaleństwu fotografowania wszystkiego, co się zobaczy. Niestety, trzeba się liczyć z długimi kolejkami i uzbroić w cierpliwość, ponieważ czasem jest bardzo tłoczno i nie wszędzie można wejść. Ale mimo wszystko warto .
Ściana Płaczu Jedno z najważniejszych miejsc Jerozolimy i zarazem najświętsze miejsce judaizmu . Zachowany mur jest fragmentem muru oporowego dawnego kompleksu Świątyni, którego rozbudowa związana była z Drugą Świątynią na wzgórzu Moria.
Bardzo ciekawe miejsce do obejrzenia, ale przede wszystkim do modlitwy i zadumy i to nie tylko dla Żydów. Przy wejściu znajdują się punkty kontroli bezpieczeństwa, gdzie sprawdzane są osoby wchodzące na teren placu.
Być w Jerozolimie i nie zobaczyć Ściany Płaczu , to jak być w Watykanie i nie zobaczyć papieża. Klimat tego miejsca jest niesamowity – na placu przed Ścianą można spotkać modlących się Żydów, w tym ortodoksyjnych Żydów ubranych w tradycyjne, odświętne stroje. Dla wielu osób jest to przede wszystkim miejsce modlitwy i ważnych religijnych ceremonii.
Via Dolorosa – Alejki Drogi Krzyżowej „Śladami Jezusa” – tak można zatytułować ten punkt wycieczki. To obowiązkowy punkt na trasie naszego krótkiego pobytu w Jerozolimie. Via Dolorosa to tradycyjnie wyznaczona trasa Drogi Krzyżowej , prowadząca przez Stare Miasto w kierunku miejsca utożsamianego z Golgotą i Bazyliką Grobu Pańskiego.
Tradycyjna trasa rozpoczyna się w okolicach Brama Lwiej , a kolejne stacje prowadzą wąskimi uliczkami Starego Miasta. Archeolodzy i historycy zwracają uwagę, że dzisiejszy przebieg Via Dolorosa nie musi odpowiadać dokładnie drodze, którą Jezus pokonał przed ukrzyżowaniem. Pozostawiam to jednak kwestii wiary i tradycji.
Mimo wszystko gorąco polecam przejście tego fragmentu Jerozolimy wszystkim, niezależnie od wyznania . To jedno z tych miejsc, które pozwalają choć na chwilę poczuć wyjątkową atmosferę tego miasta.
Betlejem Po zwiedzeniu Jerozolimy kolejnym przystankiem było Betlejem , położone około 10 kilometrów na południe od Jerozolimy. To miejsce szczególne dla chrześcijan, ponieważ właśnie tutaj tradycja chrześcijańska umiejscawia narodzenie Jezusa .
Miasto jest również ważnym ośrodkiem palestyńskiego życia społecznego i kulturalnego. Podczas przejazdu i spaceru można zauważyć zupełnie inny charakter tego miejsca niż w Jerozolimie. W wielu miejscach widoczna jest skromna zabudowa, a na obrzeżach miasta znajduje się bariera oddzielająca Betlejem od terenów po stronie izraelskiej .
Najważniejszym zabytkiem jest oczywiście Bazylika Narodzenia Pańskiego . Jest to wspólne miejsce kultu kilku wyznań chrześcijańskich, przede wszystkim prawosławnych Greków, Ormian oraz katolików . Świątynia wraz z otaczającym ją kompleksem została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO .
Goście weselni na Górze Oliwnej Kopuła kościoła Marii Magdaleny Cmentarz żydowski na górze Oliwnej Kościół Narodów u stóp Góry Oliwnej Ogród Getsemmani Pomieszczenie gdzie Jezus modlił się w noc przed męką Ściana Płaczu Ściana Płaczu Przed wejściem do świątyni w Betlejem W Betlejem W Betlejem Mur oddzielający Izrael od Palestyńczyków
Morze Martwe Ostatni punkt naszej wycieczki – kąpiel w Morzu Martwym. Leży ono w północnej części tektonicznego Rowu Jordanu , na pograniczu Izraela i Jordanii. W rzeczywistości nie jest morzem, lecz bezodpływowym jeziorem , którego powierzchnia znajduje się ponad 400 metrów poniżej poziomu morza. Jest to najniżej położona naturalna powierzchnia wody na Ziemi .
Morze Martwe należy również do najbardziej zasolonych zbiorników wodnych na świecie. Ponieważ nie ma odpływu, jedynym naturalnym sposobem utraty wody jest parowanie . Wraz z parującą wodą pozostają rozpuszczone w niej sole i minerały, przez co ich stężenie jest wyjątkowo wysokie.
Morze Martwe wysycha Lustro wody Morza Martwego od dziesięcioleci systematycznie się obniża. Główną przyczyną jest znacznie mniejszy dopływ wody z Jordanu i innych cieków , których wody są wykorzystywane m.in. do celów rolniczych i zaopatrzenia ludności. USGS podaje, że w ciągu ostatnich 50 lat poziom Morza Martwego obniżył się o około 45 metrów , a w niektórych okresach tempo spadku dochodziło do około 1 metra rocznie .
Zmniejszająca się powierzchnia zbiornika powoduje również powstawanie coraz większych obszarów odsłoniętego, zasolonego dna, a w rejonie brzegów pojawiają się zapadliska .
Podejmowano różne próby znalezienia rozwiązania tego problemu. Jednym z najbardziej znanych był projekt Red Sea–Dead Sea , zakładający doprowadzenie wody z Morza Czerwonego w kierunku Morza Martwego. Projekt ten przez lata był przedmiotem rozmów i analiz, jednak rozwiązanie w formie wielkiego kanału lub rurociągu opisywanego w dawnych materiałach nie zostało zrealizowane.
Ciekawostka Morza Martwego: Z Morzem Martwym wiąże się legenda o Sodomie i Gomorze. Zniszczone przez ogień z nieba miasta miałyby się znajdować na dnie Morza Martwego. Zamieniona zaś w słup soli żona Lota miałaby być źródłem zasolenia zbiornika.
Kąpiel w Morzu Martwym Największą atrakcją dla turystów jest oczywiście kąpiel w niezwykle słonej wodzie . Dzięki ogromnemu stężeniu soli ciało praktycznie samo utrzymuje się na powierzchni i można bez większego wysiłku unosić się na wodzie. To właśnie ten charakterystyczny efekt sprawia, że kąpiel w Morzu Martwym jest zupełnie innym doświadczeniem niż pływanie w zwykłym morzu czy jeziorze.
Z Morza Martwego pozyskuje się również sole i minerały oraz błoto , które są wykorzystywane w kosmetyce i zabiegach pielęgnacyjnych. Produkty na bazie minerałów z tego regionu są powszechnie sprzedawane w sklepach i miejscowych kurortach.
W związku z bardzo dużym zasoleniem w Morzu Martwym nie występują ryby ani typowe dla mórz organizmy wodne . Żyją w nim natomiast niektóre mikroorganizmy przystosowane do tak ekstremalnych warunków.
Wysokie zasolenie wody powoduje że nawet najcięższe osoby unoszą się na powierzchni wody. Nie ma możliwości zanurzenia się i pozostania pod wodą.
Kilka praktycznych rad Wchodząc do wody, trzeba pamiętać o jednej bardzo ważnej rzeczy – każde zadrapanie czy rana na skórze może bardzo mocno piec . Dlatego nie polecam porannego golenia się w dniu, w którym planujemy kąpiel w Morzu Martwym. Trzeba też uważać na oczy. Jeśli do oka dostanie się słona woda, najlepiej od razu wyjść z wody i dokładnie przepłukać je pod prysznicem.
W wodzie najlepiej zachować spokój i wykonywać powolne, płynne ruchy . Nie próbujemy pływać tak jak w zwykłym morzu, ponieważ bardzo wysoka wyporność wody sprawia, że ciało zachowuje się tutaj zupełnie inaczej.
Na koniec warto oczywiście skorzystać z błota z Morza Martwego . Nakładamy je na skórę, pozostawiamy na kilka minut, a następnie spłukujemy w słonej wodzie i pod prysznicem. Po takim zabiegu skóra rzeczywiście może być gładka i przyjemna w dotyku .
Dla nas była to ostatnia atrakcja tej krótkiej, ale niezwykle intensywnej wycieczki. Kąpiel w Morzu Martwym była idealnym zakończeniem dnia i całego wyjazdu.
Najważniejsze Święte miejsca
Warto wiedzieć, że Izrael i Palestyna to miejsca szczególne dla trzech wielkich religii monoteistycznych – judaizmu, chrześcijaństwa i islamu . Wiele znajdujących się tutaj miast, wzgórz, świątyń i grobów ma znaczenie religijne sięgające setek, a nawet tysięcy lat. Niektóre miejsca są święte tylko dla jednej religii, inne natomiast mają znaczenie dla kilku wyznań jednocześnie.
Każde miejsce kultu i świątynia znajduje się pod opieką właściwej władzy religijnej, zaś swoboda dostępu i kultu religijnego jest gwarantowana przez prawo. Dla odwiedzających oznacza to możliwość zobaczenia miejsc, które od wieków są celem pielgrzymek ludzi z całego świata.
Dla Żydów
Kotel (Ściana Płaczu) w Jerozolimie – fragment muru oporowego dawnego kompleksu Świątyni, związany z Drugą Świątynią i najświętsze miejsce judaizmu.Grób Racheli w pobliżu Betlejem – według tradycji miejsce pochówku biblijnej Racheli, żony Jakuba.Grota Makpela w okolicach Hebronu – jaskinia tradycyjnie uznawana za miejsce pochówku patriarchów i matriarchów Izraela.Grób Majmonidesa w Tyberiadzie – miejsce związane z jednym z najważniejszych żydowskich filozofów i uczonych średniowiecza.Grób rabina Szymona Bar Johaja w Meron – ważne miejsce pielgrzymkowe dla części społeczności żydowskiej.
Dla muzułmanów
Al-Haram asz-Szarif w Jerozolimie – rozległy kompleks religijny na Wzgórzu Świątynnym, w którego obrębie znajdują się m.in. Meczet Al-Aksa i Kopuła na Skale . Jest to jedno z najważniejszych miejsc islamu.Grota Makpela w Hebronie – miejsce otaczane czcią również przez muzułmanów, znane jako Meczet Ibrahima .Meczet al-Dżazzara w Akce – jeden z ważniejszych zabytków islamskich tego miasta, związany z okresem osmańskim.
Dla chrześcijan
Via Dolorosa (Droga Krzyżowa) – tradycyjna trasa w Jerozolimie związana z ostatnią drogą Jezusa.Wieczernik – miejsce tradycyjnie utożsamiane z Ostatnią Wieczerzą.Bazylika Grobu Pańskiego – jedno z najważniejszych miejsc chrześcijaństwa, związane z ukrzyżowaniem, śmiercią i zmartwychwstaniem Jezusa.Bazylika Narodzenia Pańskiego w Betlejem – miejsce tradycyjnie uznawane za miejsce narodzenia Jezusa.Kościół Zwiastowania w Nazarecie – związany z wydarzeniem Zwiastowania Maryi.Góra Błogosławieństw i Kafarnaum nad Jeziorem Tyberiadzkim – miejsca związane z działalnością i nauczaniem Jezusa.
To właśnie nagromadzenie miejsc ważnych dla różnych religii sprawia, że podróż po Izraelu i Palestynie jest czymś więcej niż zwykłym zwiedzaniem zabytków. Nawet osoby, które nie przyjeżdżają tutaj jako pielgrzymi, mogą zetknąć się z historią i tradycjami, które przez tysiące lat kształtowały ten region.
