Spotkaj 5 światów w jednym miejscu! Gliwicka Palmiarnia to egzotyczne rośliny, ogromne palmy, kaktusy, tropiki i akwaria. Poznaj jej historię, pawilony i informacje praktyczne. Zobacz rośliny z różnych zakątków świata i palmy pamiętające początki Palmiarni. Sprawdź, co warto zobaczyć podczas zwiedzania tego wyjątkowego miejsca w centrum Gliwic.
Spotkaj 5 światów w jednym miejscu Palmiarnia Miejska w Gliwicach znajduje się w samym centrum miasta, na terenie Parku im. Fryderyka Chopina, pomiędzy rzeką Kłodnicą a Kanałem Kłodnickim. To miejsce, w którym można na chwilę przenieść się z centrum Gliwic do zupełnie innego świata. W przeszklonych pawilonach czekają na nas rośliny pochodzące z różnych części świata, a oprócz nich egzotyczne zwierzęta, ptaki, ryby i gady. Całość została podzielona na pięć tematycznych pawilonów: roślin użytkowych, tropiku, historyczny, sukulentów oraz akwarystyczny .
Już przy wejściu widać, że nie jest to zwykła szklarnia. Wysokie, nowoczesne konstrukcje pozwalają podziwiać rośliny, które w naturalnych warunkach osiągają ogromne rozmiary. Szczególnie ciekawie wygląda najwyższa część Palmiarni, gdzie rosną wielkie palmy i inne drzewa pamiętające jeszcze dawną ekspozycję.
Historia Palmiarni w Gliwicach Historia tego miejsca sięga 1880 roku , kiedy na terenie powstającego parku miejskiego zbudowano pierwsze szklarnie wystawowe. Nie była to jeszcze Palmiarnia w znanej nam dzisiaj formie, ale właśnie wtedy rozpoczęła się historia gliwickich kolekcji egzotycznych roślin.
Prawdziwy rozwój nastąpił dopiero w 1924 roku . W Gliwicach zorganizowano wtedy dużą wystawę roślin egzotycznych, na której zaprezentowano między innymi kolekcję palm. Zainteresowanie mieszkańców było tak duże, że postanowiono pozostawić część roślin i rozwijać obiekt. Co ciekawe, trzy feniksy kanaryjskie sprowadzone wówczas na wystawę można oglądać do dzisiaj w pawilonie historycznym .
Rok później, w 1925 roku , powstał pierwszy na Śląsku duży basen przeznaczony dla wiktorii królewskiej, czyli jednej z największych roślin wodnych świata. Zbiornik miał powierzchnię około 120 m³. W tym okresie Palmiarnia zaczęła przypominać coraz bardziej dzisiejszy ogród botaniczny. Pojawiły się również akwaria, terraria, ptaszarnia oraz klatki dla egzotycznych zwierząt. Można było zobaczyć między innymi kolorowe ryby, żółwie, żaby i brazylijskie papugi.
Kolekcja szybko się powiększała, a rosnące palmy potrzebowały coraz więcej miejsca. Dlatego w 1935 roku wybudowano szklarnię o wysokości 12 metrów i powierzchni 504 m² , która stała się głównym pawilonem wystawowym. Rozbudowano również kaktusiarnię i akwaria. Palmiarnia zyskiwała coraz większą popularność. Dla porównania, w 1926 roku odwiedziło ją około 8 tysięcy osób, a dziesięć lat później było ich już około 30 tysięcy.
Niestety dalszy rozwój przerwała II wojna światowa. W styczniu 1945 roku Palmiarnia została niemal całkowicie zdewastowana. Powybijane szyby, niesprawna kotłownia i silny mróz doprowadziły do utraty prawie całej kolekcji roślin. Dzięki ogromnemu wysiłkowi pracowników obiekt udało się jednak odbudować i już w październiku 1947 roku ponownie udostępniono go zwiedzającym . Rośliny sprowadzano między innymi z opuszczonych po wojnie majątków na Dolnym Śląsku, a część okazów kupowano lub otrzymywano od prywatnych hodowców.
W kolejnych dziesięcioleciach kolekcja ponownie zaczęła się rozrastać. W latach 70. znajdowało się tutaj już około 8 tysięcy roślin . Niestety stara konstrukcja szklarni z czasem zaczęła być coraz mniej bezpieczna. W 1985 roku Palmiarnię zamknięto , rozpoczynając jej gruntowną modernizację.
Przebudowa była dużym przedsięwzięciem, ponieważ chciano zachować najcenniejsze rośliny. Zastosowano więc metodę obudowy. Najpierw wzniesiono konstrukcję nowych pawilonów, a dopiero później rozebrano stare szklarnie. Dzięki temu możliwe było pozostawienie wielu dużych palm na swoim miejscu. Po modernizacji powierzchnia Palmiarni wzrosła do około 2000 m² , a najwyższy pawilon osiągnął 22 metry wysokości . Prace zakończono w 1998 roku.
Kolejnym ważnym etapem było powstanie ekspozycji akwarystycznej. Dzięki niej Palmiarnia nie ogranicza się już tylko do świata roślin. Obecnie możemy tutaj oglądać pięć pawilonów tematycznych , a w części akwarystycznej cztery duże zbiorniki przedstawiające różne środowiska słodkowodne.
Pawilon roślin użytkowych Pierwszym miejscem na trasie zwiedzania jest pawilon roślin użytkowych . Zgromadzono tutaj gatunki, które od tysięcy lat mają znaczenie dla człowieka. Wiele z nich znamy z kuchni, kosmetyki czy medycyny, ale najczęściej spotykamy je już w postaci gotowych produktów. Tutaj możemy zobaczyć, jak wyglądają całe rośliny.
W pawilonie rosną między innymi bananowce, kawa, kardamon, goździki, pieprz, laur, figowce czy drzewo kiełbasiane . Dzięki temu można zobaczyć, skąd właściwie pochodzą produkty, które na co dzień znajdują się w naszych domach. Pawilon utrzymany jest w warunkach zbliżonych do klimatu subtropikalnego. Rośliny tworzą tutaj gęstą zieloną przestrzeń, a ekspozycja zmienia się wraz z porami roku. Warto zwrócić uwagę również na dźwięki. Wśród roślin można usłyszeć egzotyczne ptaki , które są dodatkowym elementem tej części Palmiarni.
To moim zdaniem dobry początek zwiedzania, szczególnie jeśli wybieramy się tutaj z dziećmi. Łatwo pokazać im, że kawa, banan czy przyprawy, które znamy ze sklepowych półek, mają zupełnie inną postać, zanim trafią do naszych domów.
Kawa arabska W pawilonie historycznym W pawilonie tropiku Pawilon tropiku Pawilon historyczny
Pawilon tropiku Z pawilonu roślin użytkowych przechodzimy do świata tropikalnego . Tutaj różnica jest odczuwalna niemal od razu. Panuje wysoka wilgotność i przez cały rok utrzymywana jest temperatura nie niższa niż około 18°C . Rośliny nie przechodzą typowego okresu zimowego spoczynku, dlatego przez cały rok możemy oglądać tutaj bujną, intensywnie zieloną roślinność.
Charakterystyczną cechą tego pawilonu jest układ roślin przypominający piętrową budowę tropikalnego lasu deszczowego . Najwyżej znajdują się duże drzewa i palmy, niżej rośliny tworzące kolejne warstwy, a przy podłożu można znaleźć gatunki przystosowane do życia w cieniu. Szczególnie ciekawie prezentują się tutaj storczyki , których w Palmiarni jest ponad 400. Można zobaczyć zarówno gatunki naziemne, jak i epifity rosnące na drzewach czy skałach.
Nie brakuje również elementów związanych z wodą. W pawilonie znajduje się kaskada oraz oczko wodne , w którym pływają między innymi piranie, pielęgnice pawiookie i sumy afrykańskie. Dzięki temu całość jeszcze bardziej przypomina fragment prawdziwego tropikalnego lasu.
Bananowiec Pawilon roślin użytkowych Pawilon historyczny Palma karłowata Pawilon tropiki – część palmy
Pawilon historyczny
Czy wiesz, że… W pawilonie historycznym można zobaczyć feniksy kanaryjskie, których wiek przekroczył 120 lat. Trzy z tych niezwykłych palm zostały przywiezione do Gliwic w 1924 roku na wystawę roślin egzotycznych i do dziś rosną w Palmiarni. Są żywą pamiątką początków gliwickiej Palmiarni.
Kolejny pawilon jest szczególny, ponieważ właśnie tutaj najlepiej widać związek współczesnej Palmiarni z jej przeszłością. Pawilon historyczny jest najwyższą częścią całego obiektu , a jego przestrzeń została przygotowana tak, aby mogły tutaj rosnąć największe okazy.
Największą atrakcją są feniksy kanaryjskie , które mają ponad 120 lat i zostały przywiezione do Gliwic w 1924 roku na wystawę roślin egzotycznych. To właśnie one są żywą pamiątką początków współczesnej Palmiarni. Oprócz palm można zobaczyć tutaj również między innymi araukarię, brachychiton oraz inne duże rośliny , które pamiętają jeszcze dawną Palmiarnię. Niektóre z nich osiągają imponujące rozmiary, dlatego stojąc pod nimi łatwo zapomnieć, że znajdujemy się właściwie w centrum Gliwic.
W centralnej części pawilonu znajdują się oczka wodne z papirusami i pandanami. Jest również kaskada oraz miejsca, gdzie można na chwilę usiąść wśród zieleni. Dzięki dużej wysokości pawilonu rośliny mają odpowiednio dużo miejsca do dalszego wzrostu. To właśnie ten fragment Palmiarni najbardziej pokazuje, że oglądamy nie tylko kolekcję roślin, ale również żywą historię gliwickiego obiektu .
Pawilon sukulentów
Czy wiesz, że… W pawilonie sukulentów można zobaczyć Echinocactus grusonii, popularnie nazywany „fotelem” lub „krzesłem teściowej”. Ten charakterystyczny kaktus ma kulisty kształt i pokryty jest mocnymi, żółtawymi kolcami. W gliwickiej Palmiarni należy do najbardziej charakterystycznych okazów wśród licznej kolekcji kaktusów.
Po tropikalnej wilgoci przychodzi czas na zupełnie inne warunki. Pawilon sukulentów jest zdecydowanie bardziej suchy, a wilgotność powietrza i podłoża jest tutaj utrzymywana na niskim poziomie. Rośliny zgromadzone w tej części Palmiarni łączy jedna bardzo ważna cecha. Potrafią magazynować wodę , dzięki czemu są przystosowane do życia w miejscach, gdzie opady są niewielkie i występują długie okresy suszy. Największą część ekspozycji stanowią kaktusy. Jest ich tutaj blisko 2 tysiące , a różnorodność ich kształtów i rozmiarów jest naprawdę duża. Niektóre cereusy osiągają nawet 8 metrów wysokości , podczas gdy inne rośliny mają zaledwie kilka centymetrów.
Są tutaj również niewielkie litopsy, nazywane żywymi kamieniami , a także agawy, aloesy i inne sukulenty. To jeden z tych pawilonów, w którym warto przyjrzeć się roślinom z bliska. Ich niezwykłe kształty pokazują, jak różne sposoby przystosowania do trudnych warunków wykształciły rośliny.
Pawilon akwarystyczny
Czy wiesz, że… Pawilon akwarystyczny składa się z czterech dużych zbiorników, w których odtworzono różne środowiska słodkowodne? Łącznie mieści się w nich ponad 100 tysięcy litrów wody, a największe akwarium, przedstawiające środowisko Amazonki, ma pojemność aż 60 tysięcy litrów.
Na końcu trasy czeka na nas pawilon akwarystyczny , który jest ciekawym uzupełnieniem całej ekspozycji. Zamiast kolejnych roślin przenosimy się tutaj pod wodę. Znajdują się tutaj cztery duże zbiorniki , w których odtworzono różne środowiska słodkowodne. Największe akwarium ma pojemność aż 60 tysięcy litrów , natomiast pozostałe mają od około 11 do 13 tysięcy litrów.
Pierwszy zbiornik przedstawia polskie rzeki . Możemy tutaj zobaczyć rodzime gatunki ryb i spojrzeć nieco inaczej na przyrodę, którą mamy właściwie na wyciągnięcie ręki. Ekspozycja pokazuje, że również nasze rzeki są środowiskiem życia wielu ciekawych gatunków. Drugi zbiornik zabiera nas do jeziora Tanganika w Afryce Wschodniej . To jedno z Wielkich Jezior Afrykańskich i jedno z najgłębszych jezior świata. Ze względu na jego izolację występuje tutaj wiele gatunków ryb, które nie spotykają się naturalnie w innych częściach świata. W akwarium możemy zobaczyć fragment tego niezwykłego podwodnego środowiska.
Kolejny zbiornik przedstawia rzeki Azji Południowo-Wschodniej . Oprócz ryb uwagę zwraca tutaj bujna roślinność wodna. To właśnie z tego regionu pochodzi wiele gatunków roślin wykorzystywanych później w akwarystyce. Największe akwarium poświęcono Amazonii . Zbiornik o pojemności 60 tysięcy litrów pokazuje fragment podwodnego świata największego systemu rzecznego na Ziemi. Można tutaj zobaczyć między innymi arapa imę , czyli jedną z największych ryb słodkowodnych świata, a także piranie, paku, płaszczki i inne gatunki charakterystyczne dla Ameryki Południowej.
Dla mnie właśnie ta część Palmiarni jest jednym z ciekawszych zakończeń zwiedzania. Po przejściu przez kolejne strefy roślinne nagle trafiamy do świata dużych akwariów, gdzie zamiast obserwować rośliny, możemy przyjrzeć się życiu pod wodą.
Największe akwarium Palmiarni Środowisko jeziora Tanganika Środowisko rzeki Azji południowo-wschodniej Płaszczka rzeczna Ziemiojad Płaskobok Czerwonopłetwy Największa ryba słodkowodna – Arapaima Zbiornik Amazonia Zbiornik Amazonia Zbiornik Amazonia
Informacje praktyczne
Oficjalna strona Palmiarni – zobacz
Palmiarnia Miejska w Gliwicach znajduje się przy ul. Aleksandra Fredry 6 , w Parku im. Fryderyka Chopina, praktycznie w centrum Gliwic. To dobre miejsce na połączenie zwiedzania Palmiarni ze spacerem po parku i dalszym poznawaniem miasta.Godziny otwarcia (2026r.): od wtorku do piątku 9:00-18:00 , natomiast w soboty, niedziele i święta 10:00-18:00 . W poniedziałki Palmiarnia jest nieczynna. Warto pamiętać, że w ciągu roku mogą pojawiać się czasowe przerwy technologiczne lub inne zmiany, dlatego przed wyjazdem dobrze sprawdzić aktualne informacje na stronie obiektu.Ceny biletów: bilet normalny kosztuje 7 zł , ulgowy 5 zł , a bilet dla seniorów 67+ 3,50 zł . Dzieci do 4 lat oraz osoby powyżej 75 roku życia mają wstęp bezpłatny. Dostępny jest również bilet rodzinny w cenie 10 zł dla maksymalnie dwóch osób dorosłych i trojga dzieci do 16 lat. Za bilety można zapłacić gotówką lub kartą płatniczą , więc nie trzeba specjalnie przygotowywać gotówki.Jak dojecha: d ojazd samochodem jest stosunkowo prosty. Z Drogowej Trasy Średnicowej należy zjechać w kierunku Instytutu Onkologii / Dworca Kolejowego / Dworca Autobusowego , a następnie kierować się na Instytut Onkologii. Samochód można zostawić między innymi przy ul. Sienkiewicza, ul. Dubois oraz na niewielkim parkingu przy ul. Fredry. Trzeba jednak zwrócić uwagę na oznakowanie, ponieważ część miejsc przy ul. Sienkiewicza znajduje się w strefie płatnego parkowania.Ile czasu przeznaczyć na zwiedzanie: Na spokojne obejście wszystkich pawilonów warto przeznaczyć około około 2 godzin . Jeżeli wybieracie się z dziećmi albo chcecie dokładniej przyjrzeć się roślinom, zwierzętom i akwariom, dobrze zarezerwować sobie trochę więcej czasu.Warto też pamiętać, że w pawilonach panują różne warunki. W części tropikalnej jest bardzo wilgotno i ciepło , natomiast w pawilonie sukulentów panuje znacznie bardziej suche środowisko. W chłodniejszych miesiącach wejście do tropikalnego pawilonu jest więc szczególnie przyjemne.
Po zwiedzaniu Palmiarni można również zatrzymać się na kawę. Bezpośrednio przy obiekcie znajduje się Bike Cafe Palmiarnia , gdzie można odpocząć po spacerze wśród egzotycznych roślin i akwariów.
