Zagroda Żubrów w Pszczynie to wyjątkowe miejsce, gdzie z bliska zobaczycie żubry i inne zwierzęta. Poznajcie historię, atrakcje i informacje praktyczne. To ciekawy punkt podczas zwiedzania Pszczyny, który warto połączyć ze spacerem po zabytkowym parku i wizytą w zamku. Sprawdźcie, co zobaczyć na miejscu i jak zaplanować zwiedzanie.
Jak dotrzeć do Zagrody Żubrów? Pszczyna Pokazową Zagrodę Żubrów , znajdującą się w części parku nazywanej Zwierzyńcem . To ciekawa atrakcja dla osób, które chcą zobaczyć żubry z bliska, a przy okazji poznać inne zwierzęta oraz przyrodę ziemi pszczyńskiej. Zagroda znajduje się w Zabytkowym Parku Pszczyńskim , niedaleko centrum miasta i Zamku w Pszczynie. Z rynku można tutaj dojść pieszo przez park, dlatego zagrodę warto odwiedzić przy okazji zwiedzania zamku
Historia żubrów w Pszczynie Żubry są związane z Pszczyną już od XIX wieku . To właśnie wtedy książę pszczyński Jan Henryk Hochberg XI sprowadził na Śląsk cztery żubry z Puszczy Białowieskiej. Były to jeden byk i trzy krowy, które trafiły tutaj w ramach wymiany z carem Aleksandrem II. W zamian za żubry przekazano 20 jeleni z pszczyńskich lasów. Zwierzęta przywieziono do Pszczyny pociągiem wykorzystywanym do transportu węgla. Z czasem stado zaczęło się powiększać, a żubry przeniesiono do zwierzyńca obejmującego tereny leśne między Cielmicami a Jankowicami.
Największe stado liczyło 74 żubry w 1918 roku . Niedługo później ich liczba zaczęła jednak gwałtownie spadać. W 1921 roku w pszczyńskich lasach pozostało zaledwie pięć osobników.
Czy wiesz że… Hodowla żubrów w lasach pszczyńskich datuje się od roku 1865 ? To już ponad 150 lat jak Książę pszczyński Jan Henryk XI Hochberg sprowadził je z Puszczy Białowieskiej.
Pszczyńska hodowla odegrała ważną rolę w odtworzeniu populacji żubra w Puszczy Białowieskiej . Po wyginięciu ostatnich wolno żyjących żubrów w 1919 roku właśnie zwierzęta zachowane w hodowlach i ogrodach zoologicznych stały się podstawą odbudowy populacji tego gatunku.
Po II wojnie światowej hodowla była kontynuowana, a w latach 90. XX wieku opiekę nad żubrami przejęły Lasy Państwowe . W 1996 roku w Jankowicach utworzono rezerwat przyrody „Żubrowisko” , gdzie zwierzęta żyją na terenie około 750 hektarów lasów. Od 2008 roku żubry można również oglądać w Pokazowej Zagrodzie Żubrów w Pszczynie.
Co zobaczymy w zagrodzie? Największą atrakcją są oczywiście żubry , które można obserwować z pomostu widokowego. Zagroda zajmuje około 10 hektarów , a znajdujące się tutaj zwierzęta mają przygotowane odpowiednie zaplecze, między innymi paśniki, zagrodę kwarantannową i magazyny karmy. Warto zaplanować wizytę w taki sposób, aby trafić na godzinę karmienia żubrów , ponieważ wtedy można zobaczyć je w miejscu, w którym są najbardziej widoczne. W okresie letnim karmienie odbywa się o 10:00, 12:00, 14:00 i 16:00 , natomiast w okresie zimowym o 9:00, 11:00, 13:00 i 15:00 .
Ciekawostka: Na terenie Pokazowej Zagrody Żubrów prowadzone są warsztaty edukacyjne „Tropem żubra”, a także lekcje przyrodnicze dla dzieci jako ciekawa forma edukacji przyrodniczej.
Oprócz żubrów mieszkają tutaj również muflony, jelenie, daniele i sarny . Wśród ptaków można zobaczyć między innymi kaczki krzyżówki, kazarki rdzawe, bernikle, gęsi łabędzionose, łabędzie oraz pawie indyjskie. Dzięki temu spacer po zagrodzie nie ogranicza się tylko do obserwowania żubrów, ale pozwala poznać także innych mieszkańców tego miejsca.
Przez teren zagrody prowadzi ścieżka edukacyjna z tablicami informacyjnymi . Można z nich dowiedzieć się więcej o lesie jako ekosystemie oraz poznać ciekawostki dotyczące zwierząt żyjących w jego środowisku. W budynku edukacyjnym przygotowano ekspozycję poświęconą faunie i florze ziemi pszczyńskiej . Jedną z dodatkowych atrakcji jest także film 3D o żubrach . Dzięki temu warto nie ograniczać wizyty tylko do pomostu widokowego, ale przejść całą trasę i zajrzeć również do części edukacyjnej.
W obiekcie muzealno-edukacyjnym
Jeżeli zależy Wam przede wszystkim na zobaczeniu żubrów podczas karmienia, najlepiej zaplanować przyjazd właśnie na jedną z podanych godzin. Aktualne godziny karmienia są publikowane przez zagrodę na oficjalnej stronie
Historia żubra – od niemal całkowitego wyginięcia do odbudowy populacji Historia żubra jest znacznie dłuższa, niż mogłoby się wydawać. Jeszcze we wczesnym średniowieczu zwierzęta te zamieszkiwały rozległe obszary Europy, jednak wraz z rozwojem cywilizacji i zwiększaniem się liczby ludności ich naturalny zasięg stopniowo się kurczył. Żubry znikały z kolejnych regionów kontynentu. W Galii wyginęły już w VIII wieku , w Ardenach w XIV wieku, a w Brandenburgii w XVI wieku. Na Węgrzech przetrwały do podobnego okresu, natomiast w Transylwanii aż do 1790 roku .
Również na ziemiach polskich żubr występował dawniej w wielu dużych kompleksach leśnych. W XI i XII wieku można było go spotkać między innymi w Puszczy Niepołomickiej, Puszczy Sandomierskiej oraz lasach Wielkopolski i Mazowsza . Zwierzęta były objęte ochroną królewską, jednak z biegiem czasu ich liczebność nadal spadała. W XIV wieku żubr zniknął z Pomorza Zachodniego, a do XVII wieku jego naturalne populacje w Polsce przetrwały już tylko w Puszczy Białowieskiej i Puszczy Kurpiowskiej .
Inne zwierzęta z zagrodzie Żubrów
Ostatni rozdział tej historii był szczególnie dramatyczny. W 1919 roku w Puszczy Białowieskiej wyginęły ostatnie wolno żyjące żubry nizinne. Na szczęście nie oznaczało to całkowitego wyginięcia gatunku. Po przeprowadzeniu inwentaryzacji okazało się, że w ogrodach zoologicznych i innych ośrodkach hodowlanych przetrwały 54 żubry , w tym 39 związanych bezpośrednio lub pośrednio z linią białowieską. Rozpoczęto więc działania mające na celu odbudowę populacji. W 1929 roku do Białowieży sprowadzono pierwsze dwa żubry z hodowli w Hamburgu , a rok później dołączyła do nich kolejna samica. W następnych latach sprowadzano kolejne zwierzęta, dzięki czemu udało się stworzyć podstawę przyszłej populacji białowieskiej.
Hodowla w ośrodkach zamkniętych przyniosła dobre rezultaty. Po zakończeniu II wojny światowej w Białowieży znajdowało się już 16 żubrów wraz z przychówkiem. Dzięki dalszej pracy hodowlanej możliwe stało się ponowne wprowadzenie tych zwierząt do naturalnego środowiska. W 1952 roku żubry wróciły do Puszczy Białowieskiej i ponownie pojawiły się na wolności.
W kolejnych dziesięcioleciach populacja stopniowo się odbudowywała. Według danych z końca 1994 roku na świecie żyły 3259 żubrów , z czego 680 w Polsce . W naszym kraju 119 zwierząt przebywało w ośrodkach hodowli żubrów, między innymi w Białowieży, Pszczynie, Niepołomicach i Smardzewicach, kolejne 58 znajdowało się w ogrodach zoologicznych i innych ośrodkach, a 503 żyły na wolności.
Dzisiaj żubr nadal wymaga ochrony i odpowiedzialnej opieki. W Polsce podlega całkowitej ochronie gatunkowej od 1952 roku . Choć udało się odbudować jego populację, historia tego gatunku pokazuje, jak łatwo może on zniknąć z naturalnego środowiska. Właśnie dlatego tak ważne są zarówno wolno żyjące populacje, jak i ośrodki zajmujące się hodowlą oraz ochroną żubrów. Pszczyna jest jednym z miejsc, które mają w tej historii szczególne znaczenie , ponieważ tutejsza hodowla należy do najstarszych w Polsce.
Źródło: Jerzy B. Parusel, „Pszczyńskie Żubry”, 1996.
Informacje praktyczne
Oficjalna strona – zobacz
Godziny otwarcia (2026r.): obiekt jest czynny przez cały rok, ale godziny zmieniają się w zależności od miesiąca. W styczniu, listopadzie i grudniu zagrodę można zwiedzać w godzinach 9:00-16:00 , w lutym i październiku 9:00-17:00 , w marcu i wrześniu 9:00–18:00 , a od kwietnia do sierpnia 9:00-19:00 . Ostatnie wejście możliwe jest 30 minut przed zamknięciem.Karmienie żubrów: jeżeli chcecie zobaczyć żubry w czasie karmienia, warto zaplanować wizytę właśnie na te godziny. W okresie letnim karmienie odbywa się o 10:00, 12:00, 14:00 i 16:00 , natomiast w okresie zimowym o 9:00, 11:00, 13:00 i 15:00 .Ceny biletów: bilet normalny kosztuje 28 zł , ulgowy 22 zł , a rodzinny dla 2 osób dorosłych i maksymalnie 3 dzieci w wieku 4-16 lat 82 zł . Dzieci poniżej 4 lat mają wstęp bezpłatny. Dostępny jest również bilet łączony na Zagrodę Żubrów i Skansen, który kosztuje 40 zł normalny i 30 zł ulgowy .Parking: przy wejściu do parku, przy ul. Żorskiej, znajduje się parking przeznaczony dla osób odwiedzających zagrodę. Jest tutaj 51 miejsc , w tym miejsca dla osób z niepełnosprawnościami. Parking jest płatny przez całą dobę, a opłata wynosi 6 zł za każdą rozpoczętą godzinę . Można zapłacić w parkomacie gotówką lub bezgotówkowo.Dojazd pociągiem: do Pszczyny można wygodnie dotrzeć koleją, a ze stacji dalszą część trasy można pokonać pieszo lub komunikacją miejską.Psy: na teren zagrody obowiązuje zakaz wprowadzania psów . Wyjątkiem są psy przewodnicy osób niewidomych.Ważne: na terenie zagrody nie wolno karmić, głaskać, dotykać ani niepokoić zwierząt . Zwiedzający powinni poruszać się wyłącznie wyznaczonymi alejkami.Ile czasu przeznaczyć na zwiedzanie? Na spokojne obejście zagrody, obserwację żubrów, pozostałych zwierząt oraz zapoznanie się z częścią edukacyjną warto przeznaczyć około 1-2 godzin . Jeżeli planujecie również zwiedzanie zamku i spacer po całym parku, najlepiej potraktować zagrodę jako jeden z punktów całodniowej wycieczki po Pszczynie.
